HEN SUYỄN Ở TRẺ EM

17/10/2022
Tin về các bệnh hô hấp
Lượt xem: 162

Hen suyễn là bệnh khá thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là trẻ em dưới 5 tuổi. Thống kê cho thấy tỷ lệ trẻ em bị hen suyễn cao gấp đôi so với người lớn.  Trẻ trai thường bị mắc hen suyễn hơn trẻ gái. Theo xu hướng chung trên toàn thế giới, số lượng bệnh nhân suyễn, cả người lớn và trẻ em, cng ngy cng gia tăng đáng kể. Tại Pháp, người ta ước tính rằng cứ 10 phút sẽ có một bệnh nhi hen suyễn tương lai chào đời. Và trung bình trong mỗi lớp học sẽ cĩ từ 2 – 3 học sinh bị hen suyễn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hiện nay có khoảng 10% trẻ em dưới 15 tuổi trên thế giới bị hen suyễn. Tại TP.HCM, số liệu từ một số nghin cứu ở quận 10 cho thấy khoảng 10% trẻ em bị hen suyễn. Hen suyễn ở trẻ em cĩ thể đưa đến những hậu quả xấu cho trẻ, trước mắt cũng như lâu dài: Trẻ thường xuyên bị lên cơn, nhất là về ban đêm làm trẻ không ngủ được, không thể vui chơi, chạy nhảy như các trẻ khác, ảnh hưởng về sự pht triển thể chất v tinh thần của trẻ. Trẻ cũng phải thường xuyên nghỉ học do bệnh hoặc để đi khm bệnh, thậm chí phải đi cấp cứu, nhập viện vì khĩ thở, ảnh hưởng đến sự chuyn cần v việc tiếp thu bi vở. Tuy bệnh ít gy tử vong, nhưng theo Tổ chức Y Tế Thế giới hàng năm cũng có khoảng 25.000 trẻ em chết vì hen suyễn trn tồn thế giới, v rất đng tiếc l hầu hết đều là những trường hợp tử vong không đáng có.

         Cũng giống như ở người lớn, bệnh hen suyễn ở trẻ em cũng do tình trạng “sưng vim” thường xuyên các phế quản nhỏ lm cho cc phế quản nầy dễ bị co thắt lại khi gặp các yếu tố kích thích. Ở trẻ em, cc yếu tố làm khởi phát cơn hen suyễn cấp cũng tuơng tự như ở người lớn, nhưng trẻ thường hay ln cơn hen suyễn sau một nô đùa quá mức, cười giỡn quá mức. Nhiễm trùng hơ hấp do vi khuẩn hoặc virut cũng là nguyên nhân lm khởi phát cơn hen cấp hàng đầu ỏ trẻ em. Khi thời thiết thay đổi từ nắng ấm sang lạnh, gió mùa đông bắc, áp thấp nhiệt đới, trẻ dễ bị nhiễm lạnh do mặc không đủ ấm, do tắm khi có gì lạ, do mặc quần áo bị ướt (do trẻ nghịch nước hoặc khi trẻ “tè ra quần” mà người lớn không biết...)…và rất dễ lên cơn hen suyễn cấp. Chơi đùa thường xuyên với nhồi bơng cũng là một trong những nguyên nhân hay gây ra cơn hen suyễn ở trẻ em.

        Tâm lý chung của các bậc cha mẹ là khi biết được con em mình bị suyễn thì thường rất lo lắng v thậm chí rất bi quan. Tuy nhiên ngày nay với sự tiến triển của y học, người ta ngày càng tìm ra được nhiều loại thuốc cắt cơn cũng như thuốc ngừa cơn rất hiệu quả và an tòan. Chúng ta biết rằng ở người lớn tuy suyễn là một bệnh tuy không thể chữa dứt nhưng có thể kiểm soát được bệnh nghĩa là có khả năng làm giảm hoặc không để cơn suyễn tái phát thường xuyên (Xem bi Kiểm sot tốt bệnh hen suyễn). Riêng ở trẻ em tuy tỷ lệ suyễn có cao gấp đôi người lớn nhưng tiên lượng suyễn ở trẻ em lại tốt hơn nhiều. Người ta nhận thấy cĩ đến khoảng 20% trẻ d bị hen suyễn rất sớm, ngay trong vịng 12 tháng đầu sau sinh, nhưng cc triệu chứng hầu như biến mất khi trẻ được hơn 3 tuổi.

Hen suyễn ở trẻ em là bệnh khó chẩn đoán

         Bệnh hen suyễn thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi hơn l trẻ lớn. Người ta ước tính cứ trong 5 trẻ dưới 2 tuổi thì có 1 trẻ bị suyễn. Tại phòng khám suyễn BV Nhi đồng 1 thnh phố Hồ Chí Minh, có khoảng 1/3 bệnh nhi hen suyễn  còn trong lứa tuổi nhũ nhi (dưới 2 tuổi). Ở lứa tuổi này, bệnh ít khi được chẩn đoán đúng vì trẻ thường không có những cơn khó thở rõ rệt như người lớn. Ho, sổ mũi, khò khè tái đi tái lại nhiều lần hoặc kéo dài dai dẳng làm cho các bậc phụ huynh lo ngại và đưa đi chạy chữa nhiều nơi. Cĩ khơng ít trẻ có biểu hiện bệnh suyễn ngay từ rất sớm trong lứa tuổi còn  nhưng gia đình lại khơng nhận biết và thầy thuốc có khi chẩn đoán cũng nhầm lẫn với bệnh khác có biểu hiện tương tự như viêm phế quản, viêm phế quản dạng hen, viêm đường hô hấp trên… và do đó không được hướng dẫn điều trị đến nơi đến chốn.

          Cần nghi ngờ và nghĩ đến bệnh hen suyễn khi trẻ ho và khị kh tái đi tái lại nhiều lần, nhất l mỗi thng thường có nhiều đợt. Cơn ho thường chỉ xuất hiện hay nặng hơn về ban đêm, nhất l vo khoảng nửa đêm về sng. Km theo với cơn ho l biểu hiện khĩ thở: Trẻ lớn sẽ biết mơ tả “con khơng thở được, con thấy ngộp thở” hay “cĩ ci gì p ln ngực con”…Đối với trẻ nhỏ chưa biết nĩi hoặc chưa biết cch diễn tả cảm gic sẽ thấy trẻ ho nhiều, thở nhanh, cĩ dấu hiệu ‘nhấp nhơ’ ở vng cổ ngực , khơng chịu b…p tai st vo lưng của trẻ ta sẽ nghe được tiếng ku như mo ku (tiếng ran ngy hoặc rít). Nếu các cơn ho, khị kh, khĩ thở này xuất hiện hay nặng hơn ngay sau khi trẻ cười giỡn quá mức, gắng sức,  tiếp xác với khơng khí lạnh, chơi với cho mo, th nhồi bơng…thì cng gợi ý đến bệnh hen suyễn. Nếu trong gia đình cĩ nhiều người mắc bệnh hen suyễn hoặc bệnh dị ứng (vim mũi dị ứng, nổi mề đay, chm…), trẻ thường xuyên ho khị khị, khĩ thở ti đi ti lại thì khả năng trẻ bị bệnh hen suyễn l rất cao.

Tuy nhiên, không phải trẻ no khị kh cũng đều mắc bệnh hen suyễn. Thường cĩ sự nhầm lẫn giữa khị khị và triệu chứng nghẹt mũi không thường gặp ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 3 thág tuổi. Ở lứa tuổi này, lỗ mũi của  thuờng còn nhỏ, chỉ cần nghẹt mũi một ít, trẻ cũng rất khĩ chịu, quấy khĩc, thở khụt kh khụt khịt m khơng phải l khị kh thật sự nhưng cũng làm nhiều bậc cha mẹ rất lo âu. Để đánh giá đúng mức và chẩn đoán chính xác, cc b mẹ cần cho bé đến khám bc sĩ chuyn khoa. Cũng cĩ trường hợp trẻ nghịch dại hít phải cc dị vật vo đường hơ hấp (đồ chơi, ) nhưng chỉ gy bít tắc một nhnh phế quản cũng gy ra triệu chứng khị khị tương tự như bệnh hen suyễn.  Ngoi ra, nhiều bệnh khác ở trẻ em cũng cĩ thể gy ra triệu chứng khị khị như mềm sụn thanh quản, vim tiểu phế quản…

Ở người lớn và ở trẻ lớn, những trường hợp khĩ khăn trong việc định bệnh thường được giải quyết ổn thỏa bằng cch đo chức năng hô hấp. Nhưng ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, phương pháp này hầu như không thể thực hiện được vì trẻ qu nhỏ chưa thể hợp tc với nhn vin y tế v lm theo y lệnh. Vì vậy, khi trẻ cĩ triệu chứng nghi ngờ l suyễn thì cần thiết phải được đưa trẻ đi khám chuyên khoa để có chẩn đon chính xác và phân biệt với các bệnh lý khác cũng có các biểu hiện tương tự. Tuyệt đối không nên nghe theo mách bảo của bạn bè, người thn khơng cĩ chuyên môn về y khoa. Không nên tự mua thuốc để điều trị cho trẻ vì khơng những khơng khỏi, m nhiều khi còn gây nguy hiểm cho tính mạng của trẻ.

Chữa trị bệnh hen suyễn ở trẻ em

          Nguyên tắc chữa trị bệnh hen suyễn ở trẻ em nĩi chung cũng tương tự như người lớn, tức làm thế no để kiểm sot bệnh tốt, đừng để các cơn hen suyễn cấp xảy ra thường xuyê làm ảnh hưởng đến sự phát triển về thể chất, tinh thần cũng như việc hành của trẻ. Muốn vậy ta phải: 

  1. Cần tránh những nguyên nhân có thể làm khởi phát cơn hen suyễn cấp: (Xem bi Phòng tránh các yếu tố khởi phát cơn hen suyễn cấp)

- Không nuôi các loại thú cưng có lơng như chó, mo, chim... trong nhà. Không cho thú vật lên giường hoặc vào nơi trẻ ngủ. Tuy nhiên, nhiều trường hợp thợp cưng đang  ngưạn thn thiết của trẻ (nhất l nếu trẻ l con một), việc ngưng không nuôi thế này có thể ảnh hưởng rất lớn đến tm tư tình cảm của trẻ, thậm chí cĩ thể gây stress cho trẻ. Cc bậc phụ huynh nn lưu ý giải thích, khuyên bảo nhẹ nhàng và tìm những giải pháp trung dung và từng bước một để trẻ cĩ thể vui vẻ chấp nhận.

- Bố mẹ và người lớn không nên hút thuốc trong nhà và ở nơi gần trẻ.

- Có nhiều trẻ rất thích chơi thú nhồi bông và thân thiết không rời một bước kể cả khi ngủ. Các bậc phu huynh nên lưu ý chọn lựa loại ít gy kích ứng nhất v cĩ thể giặt rửa thường xuyên.

- Chổ ngủ của trẻ: cần được dọn dẹp sạch sẽ, ngăn nắp, gọn gàng, tránh không để quá nhiều đồ đạc dễ bám bụi. Thường xuyên giặt khăn trải giường và chăn mền bằng nước nóng trên 55oC, rồi phơi khô ngoài nắng.

- Tránh dùng các loại thuốc xịt như nước hoa, phấn rôm (talc), xịt tóc, xịt phịng, bình phun sơn, thuốc diệt cơn trng… Trnh khĩi nhang.

-  Duy trì khơng khí sạch v trong lnh: Mở rộng cửa sổ khi trời nĩng ngột ngạt, khi cĩ khĩi bếp hoặc trong phịng cĩ mi khĩ chịu. Đóng cửa sổ nếu không khí bên ngoài nhiều khói xe, khói nhà máy, bụi phấn hoa.

- Trnh thời tiết lạnh: Giữ ấm cho trẻ, trnh bế trẻ hoặc cho trẻ chơi ở nơi có gió lùa sẽ làm cho trẻ bị lạnh đột ngột. Vo ma nĩng cĩ thể sử dụng máy điều hịa nhiệt đô nhưng không để nhiệt độ quá lạnh và không để cho luồng khí từ bộ phận quạt gió hướng trực tiếp vo mũi.

-  Lưu ý trnh những loại thức ăn mà trẻ bị dị ứng, đặc biệt lưu ý sữa bị, đậu phọng, cc loại thức ăn chứa chất bảo quản…

- Có một số trẻ có thể lên cơn hen suyễn cấp khi gắng sức. Tâm lý cc bậc phụ huynh thường hay la rầy không cho trẻ chạy nhảy, thậm chí vào xin  thầy cô giáo cho trẻ được nghỉ trong giờ thể dục. Tuy nhiên, nếu ngăn cản, hạn chế trẻ vui chơi chạy nhảy vì sẽ để lại nhiều hậu quả không tốt cho sự phát triển thể chất, đồng thời tâm sinh lý của trẻ cũng bị ảnh hưởng vì trẻ dễ tự ti mặc cảm vì bệnh. Trên thực tế có nhiều vận động viên nổi tiếng tuy bị hen suyễn nhưng vẫn có thể đạt nhiều thành tích cao trong thi đấu, bao gồm nhiều thể loại khác nhau như bơi lội, điền kinh, lặn, đua xe đạp, bóng chày, bóng đá, bóng rỗ…Trong trường hợp ny cần cho trẻ khởi động kỹ trước khi vận động v dng cc thuốc gin phế quản dạng hít trước khi trẻ vui chơi, chạy nhảy. (Xem bi Hen suyễn v thể dục thể thao).

2/ Cần biết cách xử trí đúng khi trẻ có cơn hen suyễn cấp:

- Các bậc phụ huynh cần nhận biết cc dấu hiệu cho thấy một cơn hen suyễn cấp đang đến: Trẻ ho, khị kh, nặng ngực, khĩ thở, thức giấc về đêm. Trong trường hợp này nếu được bc sĩ hướng dẫn, nn cho trẻ dùng ngay thuốc cắt cơn tác dụng nhanh (Ventolin®, Bricanyl®…). Đối với trẻ lớn cĩ thể dng ống bơm xịt một cch dễ dng, nhưng đối với trẻ nhỏ phải dng my phun khí dung km với mặt nạ hoặc dng ống bơm xịt km với babyhaler (xem bi Kỹ thuật sử dụng thuốc đường hít) mới bảo đảm thuốc được đưa vo phổi của trẻ v pht huy tc dụng. Nếu trẻ kh hơn, bớt ho, bớt khĩ thở cũng cần cho trẻ nghỉ ngơi trong 1 giờ. Nếu không bớt, cần nhanh chóng đưa trẻ đi khám tại các cơ sở y tế.

- Cc dấu hiệu cho biết cần đưa trẻ đến bệnh viện cấp cứu ngay: Khi thuốc cắt cơn khơng cĩ tc dụng hay chỉ cĩ tc dụng trong thời gian ngắn sau đó tình trạng vẫn trở lại như cũ, trẻ vẫn cịn khĩ thở, nói năng khó nhọc, khơng nĩi được thnh cu. Trẻ phải ngồi để thở, co kéo vùng xung quanh sườn và cổ khi thở, cnh mũi phập phồng. Nếu cĩ tím ti ở mơi hay vng da dưới cc mĩng tay  dấu hiệu rất nguy kịch, cần đưa đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt.

3/ Cần biết cách dùng thuốc ngừa cơn hen theo chỉ định của bác sĩ:

          Trong một số trường hợp, trẻ cần sử dụng thuốc ngừa cơn hen nếu cơn hen suyễn cấp xuất hiện kh thường xuyn: Trẻ ln cơn hen ít nhất một lần mỗi tuần hoặc trẻ bị thức giấc vì cơn suyễn trong đêm ít nhất 2 lần mỗi thng. Cc thuốc ngừa cơn hen có tác dụng phịng ngừa các cơn hen, làm cho các cơn hen không xuất hiện hoặc ít xuất hiện hơn và việc sinh hoạt, học tập của trẻ hầu như không bị ảnh hưởng.

         Thuốc ngừa cơn hen l những thuốc khng vim đường có tác dụng làm giảm bớt tình trạng sưng vim của các phế quản (Xem bi Kiểm sot tốt bệnh hen suyễn). Thuốc có tác dụng trực tiếp lên đường thở, rất hiệu quả, ít tc dụng phụ, khơôg gây nghiện và không ảnh hưởng đến sự pht triển thể chất của trẻ. Bố mẹ cần lưu ý sao cho cĩ thể sử dụng thuốc đường hít đúng cách nhất và đối với trẻ nhỏ thường cần có những dụng cụ hỗ trợ đặc biệt (xem bi Kỹ thuật sử dụng thuốc đường hít). Cũng cần lưu ý việc dùng thuốc đều đặn mỗi ngy thì sau một thời gian (thường l nhiều tháng), cc phế quản nhỏ khơng cịn vim nữa v sẽ khơng cịn phản ứng co thắt khi gặp các tác nhân gây cơn hen. Cần cho trẻ tái khám đúng hẹn để theo di hiệu quả của thuốc, phải tuân thủ đúng hướng dẫn của thầy thuốc và không bao giờ tự ý ngưng thuốc ngay cả khi bệnh hen suyễn của trẻ có vẻ  cải thiện tốt.

 

Chia sẻ

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

KỸ THUẬT SỬ DỤNG THUỐC ĐƯỜNG HÍT

Có nhiều phương pháp đưa thuốc vào trong cơ thể nhằm mục đích chữa trị bệnh. Phương pháp đơn giản và cổ điển nhất là dùng đường uống, kế đến là các phương pháp tiêm chích (tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp, tiêm dưới da…) hoặc qua đường hấp thu qua da (thuốc dạng kem, mỡ, cao dán…). Ngoài ra, còn có qua đường hậu môn (thuốc nhét hậu môn), đường ngậm dưới lưỡi, đường hít…   Sử duïng thuoác ñöôøng hít töùc laø phöông phaùp ñöa thuoác tröïc tieáp vaøo ñöôøng hoâ haáp döôùi daïng caùc haït li ti lô löûng trong khoâng khí. Các hạt li ti có kích thước rất nhỏ (dưới 5 mm) mới có thể theo luồng hơi thở hít vào đi theo các phế quản nhỏ đến tận các túi phế nang, còn các hạt có kích thước lớn hơn thường chỉ dừng lại và rơi xuống ở các phế quản lớn. Để có thể đưa thuốc dưới dạng các hạt li ti này vào cơ thể một cách đầy đủ, người bệnh cần phải nắm vững các bước và thực hiện chính xác các thao tác.

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH VÀ THUỐC LÁ

Tình hình hút thuốc lá trên thế giới và trong nước

SUY DINH DƯỠNG Ở BỆNH NHÂN BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

Từ xưa đến nay, ông bà ta đã biết rằng dinh dưỡng là một trong những phương pháp cần thiết để giữ gìn sức khỏe, khắc phục bệnh tật, kéo dài tuổi thọ. Đối với những người phải chịu đựng những bệnh tật khác nhau, dinh dưỡng còn là một biện pháp hỗ trợ giúp tăng cường sức khỏe làm cho căn bệnh phục hồi nhanh chóng hơn. Còn đối với một số căn bệnh được gọi là “mãn tính” tức là kéo dài rất nhiều năm cho đến cuối đời như bệnh tiểu đường, cao huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính…, biết cách dinh dưỡng hợp lý không chỉ có tác dụng hỗ trợ mà còn được xem là một biện pháp điều trị cần thiết giúp cho người bệnh có thể “sống chung hòa bình” với căn bệnh. Đặc biệt đối với bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, điều chỉnh dinh dưỡng được xem là một trong biện pháp điều trị không dùng thuốc có vai trò quan trọng trong việc tăng cường chất lượng cuộc sống của người bệnh.    

BỆNH LAO Ở PHỤ NỮ CÓ THAI

Nguy cơ nhiễm lao và mắc bệnh lao ở phụ nữ có thai

HEN SUYỄN VÀ DỊ ỨNG THỨC ĂN

Dị ứng thức ăn là tình trạng cơ thể phát sinh ra một số phản ứng không thuận lợi (còn được gọi là phản ứng dị ứng) sau khi ăn một loại thức ăn nào đó. Lên cơn hen suyễn cấp tính sau khi ăn một loại thực phẩm nào đó cũng được gọi là dị ứng thức ăn và loại thực phẩm ấy được xem là một trong những tác nhân làm khởi phát cơn hen suyễn cấp. Phần lớn các tác nhân làm khởi phát cơn hen suyễn cấp tính là các dị nguyên trong không khí như mạt bụi nhà, phấn hoa, lông súc vật, nấm mốc…, chỉ có một số ít loại thức ăn, đồ uống cũng có thể gây ra cơn hen suyễn cấp với tỉ lệ thấp. Theo thống kê ở Mỹ, có khoảng 6 – 8 % ở trẻ em dưới 3 tuổi và khoảng 2% ở người lớn bị dị ứng với thức ăn. Một số ít trong những người này mắc bệnh hen suyễn và có thể bị khởi phát cơn hen sau khi ăn các loại thực phẩm này.

ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là căn bệnh diễn tiến kéo dài nhiều năm, tiến triển có khuynh hướng nặng dần và thường không thể điều trị khỏi hoàn toàn. Nguyên nhân của bệnh là do hút thuốc lá (90% trường hợp) hoặc tiếp xúc với khói bụi (10%) thường xuyên và lâu năm. Khi bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng, người bệnh thường vẫn còn đang hút thuốc lá nhưng có khi đã ngưng hút từ lâu, tuy nhiên ảnh hưởng của khói thuốc lá ngày xưa vẫn còn tiếp tục tác động trên phổi và bệnh vẫn tiếp tục tiến triển. Mặc dù là căn bệnh mạn tính nhưng trên nền diễn tiến mạn tính kéo dài đó vẫn thỉnh thoảng xuất hiện các đợt bệnh trở nặng, diễn tiến nhanh, có khi khá trầm trọng đến nỗi phải nhập viện, những đợt bệnh nặng đó được gọi là những đợt cấp hay đợt kịch phát của bệnh. Những đợt cấp này nếu được điều trị tích cực và đúng cách sẽ cải thiện dần và chấm dứt; người bệnh sẽ trở lại tình trạng mạn tính như trước khi vào đợt cấp. Nếu các đợt cấp xuất hiện nhiều và thường xuyên sẽ làm cho căn bệnh diễn tiến xấu đi nhanh hơn.

ĐẶT LỊCH NGAY

BS Oanh

 Thứ 2, Thứ 3, Thứ 5, Thứ 6: 18 – 20g

Thứ 7: 7g30 – 9g30

 

BS Trí

Thứ 4: 18 - 20g

 

HOTLINE LIÊN HỆ: 0908 120 626