SUY DINH DƯỠNG Ở BỆNH NHÂN BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

18/10/2022
Tin về các bệnh hô hấp
Lượt xem: 147

Từ xưa đến nay, ông bà ta đã biết rằng dinh dưỡng là một trong những phương pháp cần thiết để giữ gìn sức khỏe, khắc phục bệnh tật, kéo dài tuổi thọ. Đối với những người phải chịu đựng những bệnh tật khác nhau, dinh dưỡng còn là một biện pháp hỗ trợ giúp tăng cường sức khỏe làm cho căn bệnh phục hồi nhanh chóng hơn. Còn đối với một số căn bệnh được gọi là “mãn tính” tức là kéo dài rất nhiều năm cho đến cuối đời như bệnh tiểu đường, cao huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính…, biết cách dinh dưỡng hợp lý không chỉ có tác dụng hỗ trợ mà còn được xem là một biện pháp điều trị cần thiết giúp cho người bệnh có thể “sống chung hòa bình” với căn bệnh. Đặc biệt đối với bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, điều chỉnh dinh dưỡng được xem là một trong biện pháp điều trị không dùng thuốc có vai trò quan trọng trong việc tăng cường chất lượng cuộc sống của người bệnh.    

Suy dinh dưỡng khá thường gặp ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

           Bên cạnh các rối loạn về phương diện hô hấp, người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính còn biểu hiện một số rối loạn khác như lo âu, trầm cảm, suy dinh dưỡng… Người ta nhận thấy khi bệnh càng diễn tiến đến những giai đoạn nặng thì người bệnh càng dễ bị suy dinh dưỡng hơn.

         Nguyên nhân của suy dinh dưỡng ở người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là do có sự mất cân bằng giữa cán cân cung cấp năng lượng và nhu cầu tiêu hao năng lượng, tức là sự mất cân bằng giữa cung và cầu. Ở người bình thường, luôn luôn có sự cân đối hợp lý giữa cung và cầu để giữ cho cơ thể luôn ở trạng thái ổn định, khi CẦU tăng thì CUNG cũng gia tăng để đáp ứng và ngược lại, CẦU giảm thì cơ thể cũng tự hạn chế để giảm CUNG. Ngược lại, ở người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, người ta nhận thấy có hiện tượng TĂNG CẦU mà lại GIẢM CUNG.

  • TĂNG CẦU: Người bệnh phải tiêu hao nhiều năng lượng hơn người bình thường vì phải tăng cường hoạt động hô hấp chống lại sự tắc nghẽn phế quản và tình trạng ứ khí trong lồng ngực. Khi đó, các cơ hô hấp phải hoạt động nhiều hơn, nhịp thở phải tăng nhanh hơn và vì vậy năng lượng cần thiết để thực hiện động tác hô hấp cũng phải tăng nhiều hơn. Thông thường, người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính phải hao tốn năng lượng gấp 5 – 10 lần so với người bình thường.
  • GIẢM CUNG: Mặc dù nhu cầu năng lượng hàng ngày của người bệnh phổi tác nghẽn mạn tính tăng rất cao như đã nêu ở trên, người bệnh lại ăn uống rất kém vì những nguyên nhân sau đây:
  • Tình trạng ứ khí trong lồng ngực làm cho lồng ngực căng phồng quá mức và ép vào dạ dày làm cho người bệnh rất dễ mệt khi ăn no.
  • Một số cô bác thường khó thở nhiều hơn trong khi ăn vì để thực hiện động tác nuốt, người bệnh thường phải ngưng thở trong vài ba giây. Ở người bình thường, ngưng thở ngắn khi nuốt thường không ảnh hưởng gì nhưng ở người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có thể làm cho người bệnh bị mệt khi ăn và vì vậy thường không dám ăn nhiều.
  • Người bệnh thường ăn không thấy ngon miệng do tâm lý buồn bã, lo âu về căn bệnh của mình hoặc do người bệnh có khuynh hướng ít đi lại, ít giao tiếp, ít vận động để tránh khó thở nên không có yếu tố kích thích sự thèm ăn. Một số cô bác chưa cai được thuốc lá cũng thường ăn không thấy ngon miệng.
  • Nhiều cô bác thường xuyên có tâm lý bất an, lo lắng quá mức về căn bệnh của mình lâu ngày có thể làm cho rối loạn tiêu hóa, thậm chí có thể bị loét dạ dày và cũng làm ảnh hưởng nhiều đến việc ăn uống.

          Ngoài ra, còn có những yếu tố khác về kinh tế – xã hội có thể cũng góp phần làm giảm lượng thức ăn đưa vào cơ thể như thói quen ăn uống không đúng, không hợp lý, có những quan niệm sai lầm về thực phẩm và dinh dưỡng…

          Như vậy nhu cầu tăng lên rất nhiều nhưng cung cấp không những không tăng mà lại còn bị giảm đi khiến cho cán cân năng lượng trong cơ thể bị mất quân bình nghiêm trọng và dẫn đến suy dinh dưỡng.

Suy dinh dưỡng có tác động xấu đến bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

          Ngược lại, khi đã bị suy dinh dưỡng thì chính tình trạng gầy ốm – suy dinh dưỡng này cũng có tác động xấu lên bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính: Suy dinh dưỡng làm cho bệnh nặng thêm vì:

  • Suy dinh dưỡng làm cho các bắp cơ toàn thân trong đó có cơ hô hấp bị mỏng đi, bị yếu đi không đảm đương nổi cử động hô hấp. Các bắp cơ hô hấp rất yếu và dễ mỏi mệt còn phải gắng sức lâu dài để đối phó với tình trạng tắc nghẽn phế quản sẽ trở nên quá tải và người bệnh sẽ khó thở nhiều hơn. Ngoài ra, để thực hiện các động tác hô hấp với các bắp cơ mỏng và yếu, cơ thể phải cần nhiều năng lượng hơn và vì vậy lại làm cho suy dinh dưỡng nhiều hơn nữa.
  • Suy dinh dưỡng thường hay kèm theo thiếu các chất khoáng cần thiết cho cơ thể như can - xi, ma - nhê, phốt – phát…Đây là các chất rất cần thiết cho  hoạt động của các bắp cơ, nếu thiếu các bắp cơ thường bị yếu và dễ mỏi mệt.
  • Suy dinh dưỡng cũng làm cho giảm sức đề kháng cơ thể và cơ thể rất dễ bị nhiễm trùng, nhất là nhiễm trùng hô hấp. Nhiễm trùng hô hấp chính là một trong những nguyên nhân thường gặp của đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, một biến chứng nguy hiểm của căn bệnh.

Phòng chống suy dinh dưỡng là một biện pháp điều trị không dùng thuốc khá quan trọng

          Như đã trình bày ở phần trên, suy dinh dưỡng rất thường gặp ở người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, nhất là ở các giai đoạn nặng của bệnh. Suy dinh dưỡng làm nặng thêm diễn tiến của bệnh, vì vậy phòng chống suy dinh dưỡng là điều rất cần thiết giúp làm chậm sự tiến triển của bệnh. Nếu cô bác tập vận động theo hướng dẫn (Xem bài Vận động trị liệu trong BPTNMT), cô bác lại càng phải chú ý đến việc phòng chống suy dinh dưỡng nhiều hơn nữa. Cô bác nên thường xuyên theo dõi cân nặng của mình (hàng tháng) và lưu ý đi khám ngay khi nhận thấy có sụt cân kéo dài. Sử dụng thuốc giãn phế quản theo chỉ định của bác sĩ để giảm bớt sự tắc nghẽn trong phế quản là một cách để giảm CẦU. Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, bổ sung các thức ăn giàu năng lượng và uống đủ nước là những nguyên tắc căn bản quan trọng giúp cho người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có đầy đủ năng lượng cần thiết đối phó với tình trạng mất quân bình cán cân năng lượng  của cơ thể.

Chia sẻ

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

KỸ THUẬT SỬ DỤNG THUỐC ĐƯỜNG HÍT

Có nhiều phương pháp đưa thuốc vào trong cơ thể nhằm mục đích chữa trị bệnh. Phương pháp đơn giản và cổ điển nhất là dùng đường uống, kế đến là các phương pháp tiêm chích (tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp, tiêm dưới da…) hoặc qua đường hấp thu qua da (thuốc dạng kem, mỡ, cao dán…). Ngoài ra, còn có qua đường hậu môn (thuốc nhét hậu môn), đường ngậm dưới lưỡi, đường hít…   Sử duïng thuoác ñöôøng hít töùc laø phöông phaùp ñöa thuoác tröïc tieáp vaøo ñöôøng hoâ haáp döôùi daïng caùc haït li ti lô löûng trong khoâng khí. Các hạt li ti có kích thước rất nhỏ (dưới 5 mm) mới có thể theo luồng hơi thở hít vào đi theo các phế quản nhỏ đến tận các túi phế nang, còn các hạt có kích thước lớn hơn thường chỉ dừng lại và rơi xuống ở các phế quản lớn. Để có thể đưa thuốc dưới dạng các hạt li ti này vào cơ thể một cách đầy đủ, người bệnh cần phải nắm vững các bước và thực hiện chính xác các thao tác.

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH VÀ THUỐC LÁ

Tình hình hút thuốc lá trên thế giới và trong nước

BỆNH LAO Ở PHỤ NỮ CÓ THAI

Nguy cơ nhiễm lao và mắc bệnh lao ở phụ nữ có thai

HEN SUYỄN Ở TRẺ EM

Hen suyễn là bệnh khá thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là trẻ em dưới 5 tuổi. Thống kê cho thấy tỷ lệ trẻ em bị hen suyễn cao gấp đôi so với người lớn.  Trẻ trai thường bị mắc hen suyễn hơn trẻ gái. Theo xu hướng chung trên toàn thế giới, số lượng bệnh nhân suyễn, cả người lớn và trẻ em, cng ngy cng gia tăng đáng kể. Tại Pháp, người ta ước tính rằng cứ 10 phút sẽ có một bệnh nhi hen suyễn tương lai chào đời. Và trung bình trong mỗi lớp học sẽ cĩ từ 2 – 3 học sinh bị hen suyễn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hiện nay có khoảng 10% trẻ em dưới 15 tuổi trên thế giới bị hen suyễn. Tại TP.HCM, số liệu từ một số nghin cứu ở quận 10 cho thấy khoảng 10% trẻ em bị hen suyễn. Hen suyễn ở trẻ em cĩ thể đưa đến những hậu quả xấu cho trẻ, trước mắt cũng như lâu dài: Trẻ thường xuyên bị lên cơn, nhất là về ban đêm làm trẻ không ngủ được, không thể vui chơi, chạy nhảy như các trẻ khác, ảnh hưởng về sự pht triển thể chất v tinh thần của trẻ. Trẻ cũng phải thường xuyên nghỉ học do bệnh hoặc để đi khm bệnh, thậm chí phải đi cấp cứu, nhập viện vì khĩ thở, ảnh hưởng đến sự chuyn cần v việc tiếp thu bi vở. Tuy bệnh ít gy tử vong, nhưng theo Tổ chức Y Tế Thế giới hàng năm cũng có khoảng 25.000 trẻ em chết vì hen suyễn trn tồn thế giới, v rất đng tiếc l hầu hết đều là những trường hợp tử vong không đáng có.

HEN SUYỄN VÀ DỊ ỨNG THỨC ĂN

Dị ứng thức ăn là tình trạng cơ thể phát sinh ra một số phản ứng không thuận lợi (còn được gọi là phản ứng dị ứng) sau khi ăn một loại thức ăn nào đó. Lên cơn hen suyễn cấp tính sau khi ăn một loại thực phẩm nào đó cũng được gọi là dị ứng thức ăn và loại thực phẩm ấy được xem là một trong những tác nhân làm khởi phát cơn hen suyễn cấp. Phần lớn các tác nhân làm khởi phát cơn hen suyễn cấp tính là các dị nguyên trong không khí như mạt bụi nhà, phấn hoa, lông súc vật, nấm mốc…, chỉ có một số ít loại thức ăn, đồ uống cũng có thể gây ra cơn hen suyễn cấp với tỉ lệ thấp. Theo thống kê ở Mỹ, có khoảng 6 – 8 % ở trẻ em dưới 3 tuổi và khoảng 2% ở người lớn bị dị ứng với thức ăn. Một số ít trong những người này mắc bệnh hen suyễn và có thể bị khởi phát cơn hen sau khi ăn các loại thực phẩm này.

ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là căn bệnh diễn tiến kéo dài nhiều năm, tiến triển có khuynh hướng nặng dần và thường không thể điều trị khỏi hoàn toàn. Nguyên nhân của bệnh là do hút thuốc lá (90% trường hợp) hoặc tiếp xúc với khói bụi (10%) thường xuyên và lâu năm. Khi bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng, người bệnh thường vẫn còn đang hút thuốc lá nhưng có khi đã ngưng hút từ lâu, tuy nhiên ảnh hưởng của khói thuốc lá ngày xưa vẫn còn tiếp tục tác động trên phổi và bệnh vẫn tiếp tục tiến triển. Mặc dù là căn bệnh mạn tính nhưng trên nền diễn tiến mạn tính kéo dài đó vẫn thỉnh thoảng xuất hiện các đợt bệnh trở nặng, diễn tiến nhanh, có khi khá trầm trọng đến nỗi phải nhập viện, những đợt bệnh nặng đó được gọi là những đợt cấp hay đợt kịch phát của bệnh. Những đợt cấp này nếu được điều trị tích cực và đúng cách sẽ cải thiện dần và chấm dứt; người bệnh sẽ trở lại tình trạng mạn tính như trước khi vào đợt cấp. Nếu các đợt cấp xuất hiện nhiều và thường xuyên sẽ làm cho căn bệnh diễn tiến xấu đi nhanh hơn.

ĐẶT LỊCH NGAY

BS Oanh

 Thứ 2, Thứ 3, Thứ 5, Thứ 6: 18 – 20g

Thứ 7: 7g30 – 9g30

 

BS Trí

Thứ 4: 18 - 20g

 

HOTLINE LIÊN HỆ: 0908 120 626